Werpen: de drie fasen van de bevalling en wanneer je de dierenarts belt

Wat werpen betekent en wanneer het gebeurt

Werpen is het woord voor een hond die bevalt, en een werpkist is de plek die daarvoor is voorbereid. VCA Animal Hospitals merkt op dat honden meestal in de laatste week van de dracht op zoek gaan naar een veilige plek.

Cornell University College of Veterinary Medicine stelt de uitgerekende datum op 63 dagen na de eisprong, maar bij berekening vanaf de dekdatum kan die tot 7 dagen eerder of later vallen, omdat de dekdatum niet altijd overeenkomt met de datum van bevruchting. Als de eisprong met progesterontests is bepaald, wordt die marge één tot twee dagen eerder of later. Bekijk onze drachtgids voor het volledige overzicht per week.

Eerste fase: de stille start

In de eerste fase opent de baarmoederhals zich en beginnen de weeën, maar je kunt ze niet zien. Volgens Merck duurt deze fase 12 tot 24 uur. Volgens Cornell beginnen nestgedrag, hijgen en ongemak meestal 6 tot 12 uur vóór de geboorte, al kunnen ze tot 24 tot 36 uur aanhouden. Ze kan eten weigeren, braken, hijgen, trillen, zich verstoppen of in haar ligmateriaal graven. Ook kan ze heldere of witte uitvloeiing hebben.

Volgens VCA daalt haar rectale temperatuur in de laatste 24 uur meestal tot onder 99°F, en volgens Merck treedt de daling ongeveer 8 tot 24 uur vóór de bevalling op. Cornell noemt een normale temperatuur van 100 tot 102.5°F en zegt dat de daling ongeveer acht uur aanhoudt en niet altijd wordt opgemerkt. Ons praktische advies: als je de temperatuur meet, doe dat in de laatste week elke dag op dezelfde tijden en maak je geen zorgen als je de daling mist.

Tweede en derde fase: puppy’s en placenta’s

De tweede fase is de geboorte. Je ziet haar buik samentrekken en ze gaat persen. Volgens Cornell betekent een helder of wit vruchtvlies bij de vulva dat het werpen op het punt staat te beginnen. De geboorte van elke puppy duurt doorgaans 0 tot 30 minuten, waarbij tot twee uur tussen puppy’s nog als normaal geldt. Volgens VCA komt er na enkele weeën normaal gesproken binnen 10 tot 15 minuten een puppy.

De derde fase is het uitdrijven van de placenta. Honden wisselen tussen de tweede en derde fase totdat het hele nest geboren is. Voor elke puppy wordt dus een placenta verwacht, maar ze komen niet altijd samen. Volgens Cornell komt het vaak voor dat er twee puppy’s worden geboren, gevolgd door twee placenta’s. Puppy’s kunnen met de kop of met de staart eerst komen. Beide zijn normaal als de poten gestrekt zijn.

Ze likt elke pup en kauwt erop, wat de ademhaling stimuleert. Volgens VCA gaat het goed met een pup die binnen ongeveer een minuut piept. Veel honden eten de placenta’s op. Volgens Cornell heeft dat geen voordeel of nadeel, maar leidt het vaak tot diarree. Merck zegt dat het niet nodig is.

Wat je moet voorbereiden

Volgens Merck moet een hond bevallen op een vertrouwde plek waar ze niet wordt gestoord, omdat onbekende mensen en plekken de bevalling kunnen vertragen. De rest van de onderstaande lijst komt van VCA.

• Een werpkist in een rustige hoek, groot genoeg om vrij te bewegen, met lage wanden zodat ze naar buiten kan kijken.
• Voldoende schone dekens of handdoeken en oude kranten, want er komt veel vocht vrij en de groene vlekken zijn moeilijk te verwijderen.
• Een kleine doos met een in een handdoek gewikkelde kruik met warm (niet heet) water, om geboren pups warm te houden terwijl ze nog aan het bevallen is.
• Het telefoonnummer van je dierenarts en van een spoedkliniek, op papier.
• De dek- en testdatums, zodat je de dierenarts kunt vertellen op welke dag ze zit.
• Een plan om bij een moeder die voor het eerst werpt te blijven, of vaak te gaan kijken tot de laatste pup is geboren (VCA).

Wanneer je direct de dierenarts moet bellen

Cornell adviseert onmiddellijk veterinaire hulp te zoeken als je weet dat ze problemen heeft of twijfelt of alles normaal verloopt. Dit zijn de specifieke alarmsignalen van VCA, Cornell en Merck.

• Meer dan 30 minuten krachtig persen zonder dat de vliezen breken en zonder dat er een pup komt (VCA).
• Een paar uur ononderbroken persen zonder dat er een pup komt (VCA).
• Meer dan twee uur tussen pups, of niet opnieuw persen binnen twee uur na een pup terwijl je er nog meer verwacht (Cornell, VCA).
• Groene uitvloeiing die niet direct wordt gevolgd door een pup (Cornell).
• Een zichtbare staart van een pup, een bobbel achter de vulva tijdens het persen, of een pup die vastzit in het geboortekanaal (VCA).
• Pups die dood of bijna dood worden geboren, of een moeder die ernstig in nood is (Merck).
• Stinkende of toenemende uitvloeiing, koorts of neerslachtigheid na de bevalling (Merck, Cornell).
• Rassen met een korte snuit hebben vaak moeilijkere bevallingen. Volgens VCA kunnen ze na één of twee pups rust nemen, dus bel vroeg als je twijfelt.

Na de laatste pup

Volgens Merck moeten pups worden gewogen zodra ze droog zijn en daarna twee keer per dag gedurende de eerste week. Gewichtsverlies na de eerste 24 uur vraagt om snelle aandacht, en pasgeboren pups moeten dagelijks ongeveer 10% van hun lichaamsgewicht aankomen. De temperatuur, vaginale uitvloeiing en melk van de moeder moeten worden gecontroleerd.

Volgens Cornell varieert normale lochia, de uitvloeiing na de bevalling, van groen tot rood of bruin. Die duurt meestal ongeveer drie weken, maar kan tot acht weken aanhouden, en mag niet stinken. Merck noemt een laag calciumgehalte in het bloed, baarmoederontsteking en melkklierontsteking als mogelijke problemen na de bevalling, en merkt op dat het calciumprobleem het meest voorkomt bij honden onder 45 pond. Bel je dierenarts als ze na het werpen ziek lijkt.

Een onderzoek uit 2019 naar 701 gevallen van dystocie bij Britse spoedklinieken wees uit dat bijna de helft, 48,6%, eindigde in een keizersnede, met de hoogste kans bij bulldogs. Het ging om spoedgevallen, dus dit cijfer laat zien hoe ernstig een vastgelopen bevalling kan zijn, niet hoe vaak die voorkomt.