Voeding als migrainetrigger: wat onderzoek wel en niet onderbouwt

Hoe sterk is het bewijs voor voeding als trigger?

Niet erg sterk. Een systematische review uit 2020 in Headache vond 43 onderzoeken naar voeding en migraine, waarvan 20 naar voedingsgerelateerde triggers. De algehele kwaliteit was laag, omdat 68% van de onderzoeken naar voedingspatronen en triggers dwarsdoorsnedeonderzoeken of patiëntenenquêtes waren. De auteurs pleiten voor beter onderzoek om het effect van voeding bij mensen met migraine te bevestigen.

Enquêtes leggen vast wat mensen denken dat hun aanvallen uitlokt. Dat geeft aanknopingspunten, geen bewijs van een oorzaak. Hetzelfde voedingsmiddel kan voor de ene persoon een duidelijke trigger zijn en voor de andere onschadelijk.

Voor het overslaan van maaltijden is het meeste bewijs. Een verkennende review uit 2025 van 36 onderzoeken vond dat de meeste erop wijzen dat vasten en maaltijden overslaan, vooral het ontbijt, migraine kunnen uitlokken. Sommige vonden echter geen duidelijk verband en sommige waren van lage tot matige kwaliteit. De NHS noemt maaltijden overslaan of niet regelmatig eten als veelvoorkomende triggers en adviseert op vaste tijden te eten.

Alcohol en cafeïne: vaak genoemd, nog niet opgehelderd

De review uit 2020 vond alcohol en cafeïne als de meest voorkomende voedingspatronen en triggers die verband hielden met frequentere aanvallen. De American Migraine Foundation zegt dat veel mensen zich na een van beide slechter voelen, maar ook dat sommige mensen zeggen dat een kop koffie hun symptomen stopt. De organisatie voegt toe dat patiënten rode wijn het vaakst de schuld geven, maar dat andere soorten alcohol even vaak, en soms vaker, de boosdoener zijn.

Een dagboekonderzoek wijst voor alcohol in de andere richting. Een onderzoek uit 2022 volgde 487 volwassenen met episodische migraine tijdens 5.913 aanvallen en 40.165 dagboekdagen. Alcohol drinken veranderde de kans op een aanval in de daaropvolgende 24 uur niet significant. De kans was 24 tot 48 uur later iets lager. De deelnemers dronken meestal weinig, dus het resultaat geldt niet voor veel drinken.

De NHS noemt te veel cafeïne als trigger en zegt dat een huisarts kan adviseren minder cafeïne te drinken. Omdat koffie zowel kan helpen als klachten kan verergeren, is je eigen registratie de beste leidraad.

Chocolade, kaas en de vraag naar trek

Een meta-analyse uit 2026 van zeven onderzoeken schatte het aandeel mensen dat chocolade als trigger noemde op ongeveer 13,9%, kaas op 8,0% en cafeïne op 12,0%, met zeer grote verschillen tussen de onderzoeken. De auteur concludeert dat het vermijden van deze voedingsmiddelen niet voor iedereen kan worden aanbevolen en dat dagboeken als leidraad moeten dienen voor individuele keuzes.

Voor chocolade vond een review uit 2014 dat het aandeel aanvallen dat eraan werd toegeschreven in enquêtes varieerde van 0 tot 22,5%. Dubbelblinde onderzoeken lieten zien dat de kans op hoofdpijn na chocolade even groot was als na een placebo. De review concludeert dat de overtuiging dat migrainepatiënten chocolade moeten vermijden geen betrouwbare wetenschappelijke basis heeft.

Een mogelijke verklaring voor het verschil is de timing. De NHS noemt trek in bepaalde voedingsmiddelen als een van de symptomen aan het begin van een aanval. Daardoor kan voedsel dat je vanwege die trek eet de schuld krijgen van een aanval die al was begonnen. Dit is een mogelijke verklaring, geen bewezen verklaring.

De American Migraine Foundation noemt ook voedingsmiddelen met histamine of MSG, andere zuivelproducten, kunstmatige zoetstoffen zoals aspartaam, gepekelde vleeswaren en sterke geuren als veelgenoemde triggers. Zie ze als ideeën om te testen, niet als regels.

Eliminatiediëten: veelbelovende koppen, gemengde resultaten

In sommige onderzoeken werden voedingsmiddelen weggelaten op basis van bloedtests op IgG-antistoffen. Een crossoveronderzoek uit 2010 onder 30 mensen met migraine zonder aura vond dat het aantal hoofdpijndagen in zes weken op het eliminatiedieet daalde van 10,5 naar 7,5. Een gerandomiseerd onderzoek uit 2011 onder 167 vrijwilligers vond na 12 weken een kleine daling die niet statistisch significant was, al was die dat na 4 weken wel. Er was geen verschil in beperkingen in het dagelijks functioneren.

Beide onderzoeken waren klein en het eerste onderzocht vooral vrouwen. Veel voedingsmiddelen tegelijk weglaten maakt het ook onmogelijk om te bepalen welk middel verschil maakte en is moeilijk vol te houden. Overleg eerst met een arts en stop niet met voorgeschreven medicijnen.

Een plan van vier weken om één voedingsmiddel te testen

Dit is praktisch advies van ons, geen onderzoeksprotocol of medisch advies. Het past bij mensen die een paar keer per maand een aanval hebben, want één aanval bewijst niets.

• Week 1, uitgangssituatie: verander niets. Leg elke aanval vast met begintijd, intensiteit, symptomen en medicatie. Noteer ook elke dag maaltijden, water en slaap, ook op dagen zonder aanval.
• Week 2, kies één verdachte: kies het voedingsmiddel waarover je de meeste twijfels hebt en noteer hoeveel je ervan eet en wanneer. Eet op vaste tijden, zodat overgeslagen maaltijden het resultaat niet vertroebelen.
• Week 3 en 4, test het: laat dat voedingsmiddel weg of eet het op vaste dagen, maar verander verder niets. Blijf op dezelfde manier registreren.
• Eind van week 4, vergelijk: tel de aanvallen in elke periode. Als er niets veranderde, is het voedingsmiddel misschien geen trigger voor je, of niet op zichzelf. Als het aantal aanvallen daalde, neem het dagboek dan mee naar een arts voordat je een conclusie trekt.

Wanneer je naar de arts moet

Ga naar een arts als aanvallen ernstig zijn of erger worden, langer duren dan normaal, vaker dan één keer per week voorkomen of moeilijk onder controle te krijgen zijn. De NHS adviseert dringend hulp te zoeken als een aanval langer dan 72 uur duurt of een aura langer dan een uur.

Schakel spoedeisende hulp in bij plotselinge, extreem pijnlijke hoofdpijn, of bij hoofdpijn met moeite met spreken, verwardheid, verlies van gezichtsvermogen, een epileptische aanval of zwakte aan één kant van het lichaam. Een voedingstest vervangt geen medisch advies.