Düşük FODMAP diyeti: nasıl işler, kime yardımcı olur, nasıl başlanır?

FODMAP'ler nedir?

FODMAP, fermente olabilen oligosakkaritler, disakkaritler, monosakkaritler ve poliollerin kısaltmasıdır. Bunlar, ince bağırsakta yeterince emilmeyen kısa zincirli karbonhidratlardır. Journal of Gastroenterology and Hepatology'de yayımlanan bir derleme bu grupları şöyle sıralıyor: fruktoz, laktoz, fruktanlar ve galaktanlar ile polioller.

Bu karbonhidratların bağırsağa fazladan su ve fermente olabilen madde taşıdığı düşünülür. Bu durum bağırsakta gerilmeye yol açarak hassas bağırsağı olan kişilerde gaz, şişkinlik ve ağrıyı tetikleyebilir. NIDDK bazı örnekler verir: elma, armut ve mango, fasulye, lahana, sarımsak ve soğan ile sorbitol ve ksilitol gibi şeker alkolleri.

Üç aşama

Bu diyet, yasaklı yiyeceklerden oluşan tek bir liste değildir. Üç adımı vardır ve asıl önemli olan ortadaki adımdır.

• Eliminasyon: belirtilerin hafifleyip hafiflemediğini görmek için yüksek FODMAP içeren yiyecekleri kısa süreliğine çıkarırsınız. Gastroenterology'de yayımlanan çalışmada bu süre 21 gündü; NIDDK ise birkaç hafta denemenizi söyler.
• Yeniden ekleme: kendinizi daha iyi hissederseniz FODMAP gruplarını teker teker, ölçülü miktarlarda geri ekler ve verdiğiniz tepkiyi not edersiniz. NIDDK, bu yiyeceklerin bazılarını belirti yaşamadan yiyebileceğinizi belirtir.
• Sürdürme, bazen kişiselleştirme olarak da adlandırılır: yalnızca tutarlı biçimde belirtiye yol açan gruplardan ve miktarlardan kaçınarak mümkün olduğunca çeşitli beslenirsiniz.

Bilimsel bulgular ne diyor?

Gastroenterology'de yayımlanan randomize, kontrollü, tek kör, çapraz geçişli bir çalışmada (Halmos 2014), IBS'si olan 30 kişi düşük FODMAP diyetini ve tipik Avustralya diyetini ayrı ayrı 21 gün uyguladı. Genel belirti puanları, düşük FODMAP diyetinde, 100 mm'lik bir ölçekte 44,9 puan alan tipik diyete göre daha düşüktü. Şişkinlik, ağrı ve gaz da azaldı. Yiyeceklerin çoğu katılımcılara sağlandı; bu, insanların evde beslenme biçimini yansıtmaz.

Gut'ta yayımlanan 2017 tarihli bir derleme, IBS'si olan kişilerin %50 ila %80'inin, çoğunlukla şişkinlik, gaz, ishal ve genel belirtiler açısından diyete yanıt verdiği en az 10 randomize veya randomize karşılaştırmalı çalışma saptadı. Aynı derleme, diyetin bağırsak mikrobiyotasını değiştirdiğini, bunun ne kadar sürdüğünün ve önem taşıyıp taşımadığının bilinmediğini de belirtir.

2021 tarihli American College of Gastroenterology kılavuzu, IBS'si olan kişilerde genel belirtileri iyileştirmek için düşük FODMAP diyetinin sınırlı süreyle denenmesini önerir. Sınırlı sözcüğüne dikkat edin.

Kimler önce doktora veya diyetisyene danışmalı?

IBS tanısı, diğer hastalıklar değerlendirildikten sonra konur. ACG kılavuzu, IBS ve ishali olan kişilerde çölyak hastalığı için kan testleri ve inflamatuvar bağırsak hastalığını dışlamak için dışkıda kalprotektin testi önerir. NICE, klinisyenlere IBS tanısında karar kılmadan önce kanser belirtileri dahil uyarıcı bulguları kontrol etmelerini söyler. Henüz kimsenin değerlendirmediği belirtileri açıklamak için bu diyete başlamayın.

Tanı almadıysanız, belirtileriniz yeniyse veya değişiyorsa ya da endişe verici bir şey fark ederseniz başlamadan önce doktorunuzla konuşun ve nelere dikkat etmeniz gerektiğini sorun.

Journal of Gastroenterology and Hepatology'de yayımlanan 2010 tarihli bir derleme, diyetin bu konuda eğitim almış bir diyetisyen tarafından uzman desteğiyle uygulanması gerektiğini belirtir. NIDDK de bir diyetisyenle konuşmayı önerir. Özellikle başka sağlık sorunlarınız varsa veya yiyecek listelerini nasıl yorumlayacağınızdan emin değilseniz başlamadan önce bir diyetisyene yönlendirilmenizi isteyin.

Bir yaşam biçimi değil, kısa bir deneme

Eliminasyon aşamasının kısa sürmesi amaçlanır. Hiçbir yiyeceği yeniden eklemeden katı aşamada kalmak, diyetin en kısıtlayıcı biçimini sürdürmek anlamına gelir. Gut'taki derleme, diyetin bağırsak bakterileri üzerindeki uzun vadeli etkisinin henüz bilinmediğini belirtir.

Başarı, boş bir yiyecek listesi değildir. Sizi tutarlı biçimde rahatsız eden birkaç yiyeceğin ve miktarın listelenmesi, geri kalanların ise tabağınıza dönmesidir.

Nasıl kaydedilir?

Bir günlük, tahminlerin yerine örüntüleri koyar: ne yediğiniz, miktarı, saati ve bağırsak alışkanlıklarındaki değişiklikler dahil tüm belirtiler. Bristol skalası gibi bir dışkı skalası, dışkıyı tarif etmek için ortak bir ölçüt sağlar.

Başlangıç durumunu kaydettiğiniz bir hafta ve yeniden ekleme denemelerini içeren adım adım plan, başlangıç rehberimizde yer alır.