Yeni başlayanlar için düşük FODMAP diyeti: adım adım ilk ay

Adım 0: önce bir doktora ve diyetisyene danışın

Monash University, düşük FODMAP diyetini, tıbbi olarak tanı konmuş irritabl bağırsak sendromunun (IBS) belirtilerini yönetmenin bir yolu olarak tanımlar. American College of Gastroenterology kılavuzu, dışlama yerine doğrudan tanı koymaya yönelik bir yaklaşım önerir; IBS ve ishali olan kişilerde çölyak hastalığı testi yapılmasını ve inflamatuvar bağırsak hastalığını dışlamak için dışkıda kalprotektin düzeyinin kontrol edilmesini önerir. Diyet, başka bir tedavi gerektiren bir hastalığı gizleyebilir.

Başlamadan önce bir doktora danışın ve kanama veya açıklanamayan kilo kaybı gibi yeni ya da endişe verici belirtileri bildirin. Aynı kılavuz, genel IBS belirtilerini iyileştirmek için düşük FODMAP diyetinin sınırlı bir süre denenmesini önerir. British Dietetic Association kılavuzları bunu, diyetisyen tarafından verilmesi gereken ikinci basamak bir öneri olarak konumlandırır. Monash University de diyetin IBS konusunda deneyimli bir diyetisyen eşliğinde uygulanması gerektiğini belirtir.

Adım 1: bir şey değiştirmeden önce başlangıç durumunuzu kaydedin

Tek bir besini bile çıkarmadan önce, yaklaşık bir hafta boyunca ne yediğinizi ve nasıl hissettiğinizi yazın. Bu, kılavuzların koyduğu bir kural değil, size başlangıç noktası sağlayan pratik bir adımdır. Böyle bir kayıt olmadan, sonrasında herhangi bir iyileşme olup olmadığını bilemezsiniz.

Her öğünü saati ve miktarıyla kaydedin. Ardından ağrı, şişkinlik, gaz, bağırsak alışkanlıkları ve dışkı tipini yazın; stres ve uykuyu da not edin. Belirtileri her gün aynı şekilde, örneğin 0 ile 10 arasında puanlayın. Tutarlı bir kayıt, diyetisyen için kusursuz bir kayıttan daha yararlıdır.

Adım 2: 2 ila 6 hafta boyunca eleme uygulayın

Monash University, diyeti üç adımda tanımlar. İlk adımda yüksek FODMAP içeren besinleri düşük FODMAP alternatifleriyle değiştirir ve bu diyeti 2 ile 6 hafta uygularsınız. Bu sürede belirtileriniz iyileşirse ikinci adıma geçersiniz. İyileşmediyse IBS'niz FODMAP'lere duyarlı olmayabilir; doktorunuzla birlikte diğer tedavileri değerlendirmelisiniz.

US National Institutes of Health bünyesindeki NIDDK de doktorun bu diyeti birkaç hafta uygulamanızı, ardından besinleri yavaşça yeniden eklemenizi önerebileceğini belirtir. Monash'a göre IBS'li kişilerin yaklaşık dörtte üçünde diyetle iyileşme görülürken yaklaşık dörtte birinde görülmez. Gut dergisindeki bir inceleme, randomize çalışmalarda klinik yanıt oranını %50 ile %80 arasında bildirir. Ayrıca diyetin bağırsak mikrobiyotasını değiştirdiğini, bu değişikliğin ne kadar sürdüğünün ve ne anlama geldiğinin henüz bilinmediğini belirtir.

Bu sayfada besin listesi verilmez; çünkü listeler güncellenir ve en doğru kaynak Monash FODMAP uygulaması veya diyetisyeninizdir. Eliminasyon boyunca her gün kayıt tutmaya devam edin.

Adım 3: grupları tek tek yeniden ekleyin

İyileşme olduysa Monash'ın ikinci adımı bir dizi denemedir. Monash, yalnızca tek bir FODMAP grubu açısından zengin bir besinin 3 gün boyunca her gün tüketilmesini ve her denemeden sonra ne kadar iyi tolere edildiğinin kaydedilmesini önerir. Örneğin süt, yüksek miktarda laktoz içerir ve başka FODMAP içermez.

Her seferinde tek bir şeyi değiştirin ve beslenmenizin geri kalanını aynı tutun; aksi halde tepkiye neyin yol açtığını bilemezsiniz. Besini, miktarını, günleri ve belirtilerinizi yazın.

Adım 4: kişiselleştirin ve denemeleri daha sonra tekrarlayın

Monash planının üçüncü adımı, kısıtlamaları olabildiğince gevşetmek ve uzun vadeli, kişiselleştirilmiş bir beslenme düzeni oluşturmaktır. Tolere ettiğiniz besinler ve FODMAP'ler yeniden eklenir; iyi tolere edemedikleriniz ise yalnızca sizi rahatlatacak düzeyde sınırlandırılır. Tolerans zamanla değişebileceği için Monash, iyi tolere edilmeyen besinlerin zaman içinde tekrar denenmesini de önerir.

Amaç, sizi rahat tutan en çeşitli beslenme düzenine ulaşmaktır. Katı diyeti süresiz devam ettirmek hedef değildir.

Kaçınılması gereken hatalar

Planın uygulanmasında sık görülen hatalar şunlardır.

• Tanı konmadan veya bir sağlık uzmanına danışmadan başlamak.
• Hiç deneme yapmadan aylarca eliminasyonda kalmak.
• Birkaç besini aynı anda denemek.
• Güncel bir besin rehberi yerine tahminlere dayanarak besinleri çıkarmak.
• Bir denemeyi genel örüntü yerine tek bir kötü güne göre değerlendirmek.