Voedingsdagboek bij PDS: kolommen die het nuttig maken

Waarom een dagboek en waarom deze kolommen

De NHS noemt een dagboek van wat je eet en welke klachten je hebt als een van de dingen die kunnen helpen nadat PDS is vastgesteld, zodat je kunt proberen je triggers te vermijden. Voor de diagnose vraagt een huisarts volgens de NHS welke klachten je hebt, hoe vaak, wanneer je ze krijgt, bijvoorbeeld na het eten van bepaalde voedingsmiddelen, en hoelang. Details vóór de afspraak opschrijven kan je helpen ze te onthouden.

Die vragen vormen de kolommen: wanneer, wat, welke klacht, hoelang en hoe vaak. De extra kolommen, ernst, type ontlasting en context, zijn ons voorstel. Daarmee kan de lezer een slechte dag van een milde onderscheiden, en een reactie op eten van een stressvolle week.

Een uitgewerkte voorbeelddag

Dit is een verzonnen voorbeelddag om te laten zien hoeveel detail nodig is, geen gegevens van een echt persoon.

• Ma 7:30. 2 sneetjes geroosterd tarwebrood, 1 kop koffie met melk. 5 uur geslapen, deadline op het werk.
• Ma 11:30. Opgeblazen gevoel, 6 van de 10, begon ongeveer 4 uur na het ontbijt.
• Ma 12:10. Ontlasting, Bristol-type 6.
• Ma 13:00. Kipsalade, 1 appel, water. Tot 16:00 geen klachten, genoteerd als een goede periode.
• Ma 19:30. Pasta met knoflook- en uiensaus, 1 grote kom, 1 glas wijn. Krampen om 21:00, 4 van de 10, over om 23:00.
• Weekoverzicht: op 3 van de 5 werkdagen volgde een opgeblazen gevoel na het ontbijt, telkens na een nacht met weinig slaap. Tarwe is maar één van de mogelijke verbanden.

De rol van de Bristol-schaal

De Bristol-ontlastingsschaal deelt ontlasting in zeven typen in, van 1 tot 7. In een onderzoek uit 1997 met 66 vrijwilligers gaf de vorm van de ontlasting op die schaal de totale darmpassagetijd beter weer dan de frequentie of hoeveelheid ontlasting. De auteurs concludeerden dat zulke schalen veranderingen in de darmfunctie kunnen volgen. Daarom is één cijfer per stoelgang die paar seconden waard.

Noteer het type en het tijdstip, geen lange beschrijving. Een week met registraties van type 6 en 7 zegt een zorgverlener meer dan een alinea erover.

Fouten die een dagboek onbruikbaar maken

Dit zijn onze eigen observaties, geen onderzoeksbevindingen. Als je 's avonds uit je geheugen noteert, gaat de precieze timing verloren, terwijl die juist een klacht aan een maaltijd koppelt. Woorden als ‘een beetje’ of ‘wat’ verhullen de hoeveelheid. Schrijf dus een kopje, een snee of een aantal gram op.

Als je goede dagen weglaat, ontbreekt de vergelijking. En als je alleen verdachte voedingsmiddelen noteert, leg je het antwoord al in de gegevens vast. Drie dingen tegelijk veranderen in dezelfde week vertroebelt het beeld ook. NICE adviseert dat het vermijden van afzonderlijke voedingsmiddelen en eliminatiediëten, zoals het FODMAP-arme dieet, alleen begeleid mogen worden door een zorgverlener met deskundigheid in dieetbegeleiding. Een dagboek is dus het vertrekpunt voor dat gesprek, geen vervanging ervan.

Waar je arts of diëtist op let

Neem het dagboek mee naar je afspraak, met een samenvatting in één zin: hoeveel weken het beslaat, wat de slechtste dagen waren en welke voedingsmiddelen daaraan voorafgingen. Het NIDDK geeft aan dat je mogelijk enkele weken anders moet eten om te zien of klachten verbeteren, en dat je arts een diëtist kan aanbevelen. Een dagboek van een paar weken geeft hun dus een uitgangspunt.

Ga naar de huisarts als je denkt dat je PDS hebt en al langer dan 4 weken klachten hebt, als veranderingen in je voeding en medicijnen van de apotheek niet helpen, of als je veel verschillende voedingsmiddelen moet vermijden om klachten te beheersen. De NHS adviseert een spoedafspraak of hulp via NHS 111 bij veel onverklaard gewichtsverlies, bloedverlies uit de anus of bloederige diarree, een harde knobbel of zwelling in de buik, of kortademigheid met hartkloppingen en een blekere huid. Ons advies voor lezers in de VS: bel bij deze signalen dezelfde dag je arts en bel 911 als je je ernstig ziek voelt.