Alarmsignalen bij PDS: klachten waarvoor je een arts nodig hebt, geen dagboek

Wat een alarmsignaal betekent

Een alarmsignaal is een klacht of teken waardoor een arts naar iets anders dan PDS zoekt. De Britse NICE-richtlijn voor PDS bij volwassenen zegt dat iedereen met mogelijke PDS-klachten moet worden beoordeeld op alarmsignalen, waaronder tekenen en klachten van kanker en ontstekingsmarkers voor inflammatoire darmziekten. Als die aanwezig zijn, moet iemand worden verwezen voor verder onderzoek.

PDS zelf is een langdurige aandoening met pijn en veranderingen in de stoelgang. Volgens NIDDK stellen artsen de diagnose op basis van een patroon van klachten, en kunnen bepaalde klachten juist wijzen op een ander gezondheidsprobleem. Eén alarmsignaal betekent niet dat je een ernstige ziekte hebt. Het betekent dat een arts je moet onderzoeken.

Klachten waarmee je naar een arts moet

NIDDK en de NHS noemen dezelfde belangrijkste waarschuwingssignalen. Ga met elk van deze signalen naar een arts en schrijf ze niet zomaar toe aan voeding.

• Bloedverlies uit de anus of bloederige diarree (NIDDK, NHS).
• Zwarte en teerachtige ontlasting (NIDDK).
• Onverklaarbaar gewichtsverlies (NIDDK, NHS).
• Bloedarmoede, vastgesteld met een bloedonderzoek (NIDDK). De NHS noemt kortademigheid, hartkloppingen en een blekere huid dan normaal als tekenen die op iets ernstigers kunnen wijzen.
• Een harde knobbel of zwelling in je buik (NHS).
• Pijn die op één vaste plek blijft. NICE merkt op dat pijn bij PDS overal in de buik kan zitten en van plaats kan veranderen. Dat onderscheidt deze pijn van pijn door kanker, die meestal op een vaste plek zit.

Leeftijd, familiegeschiedenis en nieuwe klachten

De patiëntenpagina van het American College of Gastroenterology noemt waarschuwingssignalen waarop een arts controleert: bloedverlies uit de anus, onverklaarbaar gewichtsverlies, lage ijzerwaarden, nieuwe klachten op latere leeftijd en darmkanker in de familie. Als die aanwezig zijn, kan onderzoek zoals een coloscopie nodig zijn. NIDDK voegt coeliakie of inflammatoire darmziekten in de familie toe aan de onderwerpen waarnaar de arts zal vragen.

De NICE-richtlijn bij een vermoeden van kanker geeft leeftijdsgrenzen voor het Verenigd Koninkrijk. Dit zijn geen Amerikaanse regels, maar ze laten zien hoe leeftijd de beoordeling beïnvloedt. Volwassenen met een massa in de buik, een veranderd ontlastingspatroon of bloedarmoede door ijzertekort krijgen een ontlastingstest op bloed aangeboden. Dat geldt ook voor volwassenen van 40 jaar en ouder met onverklaarbaar gewichtsverlies en buikpijn, mensen van 50 jaar en ouder met onverklaarbaar bloedverlies uit de anus, buikpijn of gewichtsverlies, en mensen van 60 jaar en ouder met bloedarmoede.

Voor vrouwen adviseert NICE onderzoek naar eierstokkanker bij een vrouw van 50 jaar of ouder die in de afgelopen 12 maanden klachten heeft gehad die op PDS wijzen, omdat PDS op deze leeftijd zelden voor het eerst optreedt. De richtlijn noemt ook een aanhoudend opgeblazen gevoel in de buik, vooral meer dan 12 keer per maand, als een klacht die bij vrouwen aanleiding geeft tot onderzoek.

Hoe snel je moet handelen

De NHS adviseert om naar een arts te gaan als je denkt dat je PDS hebt en al meer dan 4 weken klachten hebt, zodat de arts dit kan onderzoeken en andere problemen kan uitsluiten. Bij ernstigere signalen adviseert de NHS om een spoedafspraak te vragen of hulp te zoeken via NHS 111 (de Britse gezondheidslijn): als je zonder reden veel bent afgevallen, bloed uit je anus verliest of bloederige diarree hebt, een harde knobbel of zwelling in je buik voelt, of last hebt van kortademigheid, hartkloppingen en een ongewoon bleke huid.

Praktisch advies van ons, niet uit die bronnen: bel in de Verenigde Staten dezelfde dag je arts bij bloedverlies, zwarte ontlasting of een knobbel. Bel 911 of ga naar de spoedeisende hulp als je het gevoel hebt dat je gaat flauwvallen, hevige buikpijn hebt die niet afneemt, of veel bloed of zwarte ontlasting verliest.

Wat de arts zal doen

Volgens NIDDK gebruiken artsen meestal geen tests om PDS vast te stellen. Ze kunnen wel bloed- en ontlastingsonderzoek aanvragen om te controleren op bloedarmoede, infecties en spijsverteringsziekten, en een coloscopie aanraden om aandoeningen zoals darmkanker of een inflammatoire darmziekte op te sporen. De ACG-richtlijn stelt bloedonderzoek naar coeliakie voor bij mensen met PDS en diarree, en een ontlastingstest op fecaal calprotectine om een inflammatoire darmziekte uit te sluiten.

De ACG-richtlijn geeft ook de voorkeur aan een positieve diagnostische strategie: PDS vaststellen op basis van het klachtenpatroon, in plaats van eerst op alle andere aandoeningen te testen. Dat werkt als er geen alarmsignalen zijn. Zijn die er wel, dan kun je onderzoeken verwachten.

Wat je vóór de afspraak kunt doen

Praktisch advies van ons: schrijf op wanneer elke klacht begon, hoe vaak die optreedt, hoe je ontlasting eruitziet, of er bloed of zwarte ontlasting is, je gewicht als je dat bijhoudt, en welke aandoeningen in je familie voorkomen. Neem een lijst met medicijnen en supplementen mee.

Wacht met een beperkend dieet tot de arts je heeft gezien. De ACG-richtlijn beveelt een beperkte proefperiode met een FODMAP-arm dieet aan voor mensen met PDS. Dat hoort dus na de diagnose, niet ervoor.