PDS-klachten bij vrouwen: wat bijhouden en wanneer naar de arts

De belangrijkste klachten

Volgens NIDDK, onderdeel van de Amerikaanse National Institutes of Health, zijn de meest voorkomende klachten bij het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) buikpijn, vaak in verband met de stoelgang, en veranderingen in de stoelgang: diarree, verstopping of beide. Andere klachten kunnen een opgeblazen gevoel zijn, het gevoel dat je darmen na de ontlasting niet helemaal leeg zijn en witachtig slijm in de ontlasting.

De NHS beschrijft buikpijn of krampen die meestal erger worden na het eten en afnemen na de ontlasting, naast een opgeblazen gevoel, diarree en verstopping. Klachten kunnen komen en gaan, met betere dagen en opvlammingen, en kunnen worden uitgelokt door eten of drinken. De NHS noemt ook winderigheid, misselijkheid, vermoeidheid, rugpijn, blaasproblemen en bekkenpijn als mogelijke andere klachten.

Hebben vrouwen andere klachten?

Volgens NIDDK hebben vrouwen tot twee keer zoveel kans als mannen om PDS te ontwikkelen. Een meta-analyse uit 2010 in Alimentary Pharmacology and Therapeutics bundelde 22 onderzoeken. Vrouwen meldden vaker buikpijn en klachten die samenhangen met verstopping (relatief risico 1,12 voor beide), en mannen met PDS meldden vaker klachten die samenhangen met diarree. De auteurs noemen de verschillen bescheiden.

In de praktijk betekent dit dat de lijst met klachten hetzelfde is, maar dat bij vrouwen pijn en verstopping wat meer op de voorgrond kunnen staan. Je eigen patroon is belangrijker dan een gemiddelde.

Menstruatie en hormonen

Volgens NIDDK hebben vrouwen met PDS vaak meer klachten tijdens hun menstruatie. Dezelfde meta-analyse bekeek 13 onderzoeken en stelde vast dat zowel vrouwen met PDS als gezonde vrouwen tijdens de menstruatie meer PDS-achtige klachten meldden dan in andere fasen van de cyclus.

Volgens de auteurs wijzen onderzoeken erop dat vrouwelijke geslachtshormonen de ernst van de klachten beïnvloeden, maar is meer onderzoek nodig. Ze vonden te weinig gegevens om iets te zeggen over de invloed van de menopauze of hormoonsupplementen. Ons advies is om je menstruatiedata naast je klachten te noteren, zodat jij en je arts kunnen zien of er bij jou een patroon in de cyclus bestaat.

Aandoeningen met vergelijkbare klachten

Volgens de NHS kunnen klachten van endometriose lijken op die van andere aandoeningen, waaronder het prikkelbaredarmsyndroom, en kan het lang duren voordat de diagnose wordt gesteld. Klachten zijn onder meer hevige menstruatiepijn, veel bloedverlies tijdens de menstruatie, bekkenpijn, pijn bij het poepen of plassen, pijn tijdens of na seks en extreme vermoeidheid.

De NHS noemt als symptomen van eierstokkanker het vaak, ongeveer 12 of meer keer per maand, hebben van een gezwollen buik of opgeblazen gevoel, bekkenpijn, snel vol zitten na het eten of vaker moeten plassen. Volgens de NHS komen deze symptomen heel vaak voor en kunnen veel aandoeningen ze veroorzaken, maar moeten ze toch door een arts worden onderzocht, omdat kanker beter te behandelen is als die vroeg wordt ontdekt. Ons advies: een opgeblazen gevoel dat nieuw is, vaak voorkomt en niet verdwijnt, verdient dat onderzoek, ook als je altijd al gevoelige darmen hebt gehad.

Klachten waarvoor je naar een arts moet

Volgens NIDDK kunnen bepaalde symptomen wijzen op een ander gezondheidsprobleem dan PDS: bloedarmoede, bloedverlies uit de endeldarm, bloederige of zwarte teerachtige ontlasting en gewichtsverlies. De NHS adviseert dringend hulp te zoeken bij veel gewichtsverlies zonder reden, bloedverlies uit de anus of bloederige diarree, een harde knobbel of zwelling in de buik, of kortademigheid met hartkloppingen en een ongewoon bleke huid. Ons advies: bel in de VS dezelfde dag je behandelaar of ga met deze klachten naar een spoedkliniek, en bel 911 bij hevig bloedverlies, flauwvallen of ernstige pijn. Meer hierover lees je in onze gids over alarmsignalen bij PDS.

De NHS adviseert ook naar een arts te gaan als je denkt dat je PDS hebt en de klachten al meer dan 4 weken duren. Er is geen enkele test waarmee PDS kan worden vastgesteld: volgens NIDDK kijken artsen naar een pijnpatroon met twee of meer van drie kenmerken (verband met de stoelgang, verandering in hoe vaak je ontlasting hebt en verandering in hoe de ontlasting eruitziet). Volgens de NHS kunnen bloed- en ontlastingsonderzoeken worden gebruikt om aandoeningen zoals coeliakie en inflammatoire darmziekten uit te sluiten. De richtlijn van het American College of Gastroenterology stelt een bloedtest op coeliakie voor bij mensen met PDS en diarreeklachten, en een calprotectinetest in de ontlasting om inflammatoire darmziekten uit te sluiten.

Wat je kunt bijhouden

De NHS raadt aan vóór je afspraak details van je klachten op te schrijven: wanneer je ze krijgt, hoe vaak, hoelang ze duren en of ze na bepaalde voedingsmiddelen optreden. De onderstaande velden zijn onze eigen suggesties op basis van dat advies.

• Datum en tijd van elke klachtenepisode, en hoelang die duurde.
• Pijn op een schaal van 0 tot 10 en de plek: boven, onder of aan één kant.
• Opgeblazen gevoel, en of het afnam na de stoelgang.
• Het type ontlasting volgens de Bristol-ontlastingsschaal, en hoe vaak je ontlasting had.
• Maaltijden en dranken in de uren ervoor, waaronder alcohol en cafeïne.
• Begin- en einddatum van je menstruatie, en eventueel hevig bloedverlies of pijn tijdens seks.
• Stress, slaap en eventuele nieuwe medicijnen of antibiotica.