FODMAP-arm dieet voor beginners: de eerste maand stap voor stap

Stap 0: ga eerst naar een arts en een diëtist

Monash University beschrijft het FODMAP-arme dieet als een manier om de klachten van medisch vastgesteld prikkelbaredarmsyndroom (PDS) te beheersen. De richtlijn van het American College of Gastroenterology stelt een positieve diagnostische strategie voor en adviseert om bij mensen met PDS en diarree op coeliakie te testen en fecaal calprotectine te controleren om een inflammatoire darmziekte uit te sluiten. Een dieet kan een aandoening verhullen die andere zorg nodig heeft.

Ga eerst naar een arts en meld nieuwe of zorgwekkende klachten, zoals bloedverlies of onverklaard gewichtsverlies, voordat je begint. Dezelfde richtlijn raadt aan het FODMAP-arme dieet gedurende een beperkte periode te proberen om de algehele PDS-klachten te verbeteren. De richtlijnen van de British Dietetic Association plaatsen het als tweedelijnsadvies dat door een diëtist moet worden gegeven. Ook Monash University zegt dat je het moet volgen onder begeleiding van een diëtist met expertise in PDS.

Stap 1: houd een dagboek bij als nulmeting voordat je iets verandert

Schrijf ongeveer een week lang op wat je eet en hoe je je voelt, voordat je ook maar één voedingsmiddel weglaat. Dit is een praktische stap, geen regel uit de richtlijnen, en geeft je een uitgangspunt. Zonder die nulmeting weet je achteraf niet of er iets is verbeterd.

Noteer bij elke maaltijd het tijdstip en de hoeveelheid, en daarna pijn, een opgeblazen gevoel, winderigheid, je ontlastingspatroon en ontlastingstype. Noteer ook stress en slaap. Geef klachten elke dag op dezelfde manier een score, bijvoorbeeld van 0 tot 10. Een consequent bijgehouden dagboek is nuttiger voor een diëtist dan een perfect dagboek.

Stap 2: elimineer 2 tot 6 weken

Monash University beschrijft het dieet in drie stappen. Bij stap één vervang je FODMAP-rijke voedingsmiddelen door FODMAP-arme alternatieven en houd je dit 2 tot 6 weken vol. Als je klachten in die tijd zijn verbeterd, ga je naar stap twee. Zo niet, dan is je PDS mogelijk niet gevoelig voor FODMAPs en moeten jij en je zorgverlener andere behandelingen overwegen.

NIDDK, onderdeel van de Amerikaanse National Institutes of Health, zegt eveneens dat een arts kan voorstellen het dieet een paar weken te volgen en daarna langzaam voedingsmiddelen weer toe te voegen. Volgens Monash verbeteren de klachten bij ongeveer drie kwart van de mensen met PDS door het dieet, en bij ongeveer een kwart niet. Een overzichtsartikel in Gut meldt een klinische respons van 50% tot 80% in gerandomiseerde onderzoeken. Het vermeldt ook dat het dieet de darmmicrobiota verandert en dat de duur en betekenis van die verandering nog niet bekend zijn.

Deze pagina geeft geen voedingsmiddelenlijst, omdat de lijsten worden bijgewerkt en je ze het beste uit de Monash FODMAP-app of van je diëtist kunt halen. Blijf tijdens de eliminatiefase elke dag je dagboek bijhouden.

Stap 3: herintroduceer één groep tegelijk

Als je klachten zijn verbeterd, bestaat de tweede stap van Monash uit een reeks tests. Monash beschrijft dat je 3 dagen lang elke dag een voedingsmiddel eet dat rijk is aan slechts één FODMAP-groep en na elke test noteert hoe goed je het verdroeg. Melk bevat bijvoorbeeld veel lactose en geen andere FODMAPs.

Verander één ding tegelijk en houd de rest van je voeding hetzelfde, anders weet je niet wat een reactie veroorzaakte. Schrijf het voedingsmiddel, de hoeveelheid, de dagen en je klachten op.

Stap 4: pas het dieet aan en herhaal later de tests

Stap drie van het Monash-plan is om de beperkingen zo veel mogelijk te versoepelen en een persoonlijk dieet voor de lange termijn samen te stellen. Voedingsmiddelen en FODMAPs die je verdraagt, komen terug. Wat je slecht verdraagt, beperk je alleen zo ver als nodig is om je klachten te verlichten. Monash raadt ook aan om voedingsmiddelen die je slecht verdraagt later opnieuw te testen, omdat je tolerantie kan veranderen.

Het doel is een zo gevarieerd mogelijk dieet waarbij je je goed voelt. Het is niet de bedoeling om de strenge versie voor onbepaalde tijd te blijven volgen.

Fouten om te vermijden

Dit zijn veelvoorkomende manieren waarop het plan misloopt.

• Beginnen zonder diagnose of begeleiding van een zorgverlener.
• Maandenlang in de eliminatiefase blijven zonder voedingsmiddelen te testen.
• Meerdere voedingsmiddelen tegelijk testen.
• Voedingsmiddelen weglaten op basis van giswerk in plaats van een actuele voedingsgids.
• Een test beoordelen op basis van één slechte dag in plaats van het patroon.