Een ouder paard voeren: gebit, gewicht en het juiste voer

Controleer eerst het gebit

Volgens de Merck Veterinary Manual zijn gebitsproblemen veelvoorkomende oorzaken van verminderde eetlust of gewichtsverlies. Signalen zijn langzaam eten, stoppen tijdens het kauwen, het hoofd scheef houden, halfgekauwde voerproppen laten vallen en ongekauwd graan in de mest. Paarden die voer ongekauwd doorslikken, kunnen spijsverteringsproblemen, koliek of een slokdarmverstopping krijgen.

Kentucky Equine Research (KER), een bedrijf gespecialiseerd in voeding, voegt toe dat tandwortels korter worden met de leeftijd. Het gebit van een ouder paard mag daarom niet te agressief worden gevijld. Het merkt ook op dat een paard met ontbrekende snijtanden moeite kan hebben om gras af te scheuren, terwijl grazen bij problemen met de kiezen vaak nog lukt. Het netwerk Extension Horses, een voorlichtingsdienst van Amerikaanse land-grant-universiteiten, bevestigt dat de gebitsstand verslechtert met de leeftijd. Oudere paarden hebben daarom vaker gebitscontrole en behandeling nodig. Onze gids over gebitsverzorging bespreekt controleschema's.

Weeg het paard en beoordeel de lichaamsconditie

Merck adviseert het voer aan te passen om een lichaamsconditiescore van 4 tot 6 op de 9-punts Henneke-schaal te behouden, waarbij 7 of hoger overgewicht betekent. Volgens Merck onderschatten gewichtsmeetlinten het gewicht vaak, maar zijn ze nuttig om veranderingen te volgen. Bij een paard met ondergewicht adviseert Merck eerst de oorzaak te achterhalen, zoals een gebitsprobleem of pijn, voordat je het voer aanpast.

Voor gewichtstoename stelt Merck voor de calorie-inname langzaam met 15 tot 25 procent te verhogen. Een toename van 50 pond duurt 30 tot 90 dagen. Controleer het lichaamsgewicht daarbij elke 1 tot 2 weken. Onze gids over het wegen van een paard zonder weegschaal laat de formule zien. Ons eigen advies is om elke maand op dezelfde dag en op dezelfde plek te meten en het getal op te schrijven.

Vervang het ruwvoer dat het paard niet kan kauwen

Volgens Merck is de huidige aanbeveling minstens 1,5 tot 2 procent van het lichaamsgewicht aan ruwvoer per dag, op basis van droge stof. Ruwvoer kan bestaan uit hooi, weidegras en vervangers zoals hooiblokken, hooibrokjes en bietenpulp. Voor een paard van 1.000 pond is dat 15 tot 20 pond. Merck noemt 2 tot 2,5 procent van het lichaamsgewicht aan ruwvoer plus krachtvoer een redelijk doel voor een rantsoen voor gewichtstoename.

KER stelt alternatieve ruwvoerbronnen voor wanneer kiezen ontbreken of niet goed werken: hooiblokken, hooibrokjes, gehakseld ruwvoer of bietenpulp, bij voorkeur bevochtigd of als slobber. Extension Horses zegt eveneens dat blokken, brokjes of gehakseld voer oudere paarden met een slecht gebit kunnen helpen. Blokken die nog te hard zijn, kunnen onder water worden gezet om ze zachter te maken. Bevochtigen van gehakseld ruwvoer vermindert stof. KER merkt op dat veel oudere paarden het goed doen op vers gras, maar in de winter afvallen wanneer ze van hooi moeten leven.

Seniorenvoer en eiwit

Volgens KER doen oudere paarden het vaak goed op seniorenvoer, dat meestal ruwvoer bevat zoals luzernemeel, sojahullen of bietenpulp. Goed samengesteld seniorenvoer bevat volgens KER meer dan 12 procent vezels, 12 tot 16 procent eiwit en soms 4 tot 6 procent toegevoegd vet. Van dit voer worden grotere hoeveelheden gegeven dan van gewoon krachtvoer, verdeeld over kleinere, frequentere maaltijden.

Volgens Merck kunnen paarden ouder dan 20 jaar evenveel eiwit nodig hebben als paarden die licht tot matig werk doen om hun lichaamsconditie en spieren te behouden. De lever- en nierfunctie moeten wel worden beoordeeld voordat de eiwitinname wordt verhoogd. Ons advies is om voer over dagen te veranderen, niet over uren, en je dierenarts te informeren voordat je eiwit of vet toevoegt.

Signalen om met je dierenarts te bespreken: PPID en insulineproblemen

Een overzichtsartikel uit 2022 in Veterinary Sciences noemt pituitary pars intermedia dysfunction (PPID, of de ziekte van Cushing bij paarden) de meest voorkomende hormonale aandoening bij oudere paarden. Het treft 20 tot 25 procent van de paarden ouder dan 15 jaar. Signalen zijn een lange vacht, spierverlies, een hangbuik, meer drinken en plassen, terugkerende infecties, lusteloosheid en hoefbevangenheid. Bij milde gevallen kan alleen laat verharen opvallen. Alleen een dierenarts kan de diagnose stellen.

De ECEIM-consensusverklaring beschrijft het equine metabool syndroom (EMS) als een verzameling risicofactoren voor hoefbevangenheid, waarvan insulinedysregulatie de belangrijkste is. Volgens de verklaring wordt EMS vooral onder controle gehouden met voedings- en bewegingsprogramma's, met langdurige begeleiding door je dierenarts. KER zegt dat paarden met de ziekte van Cushing of leverproblemen anders gevoerd moeten worden dan paarden die normaal verouderen. Laat je paard dus onderzoeken voordat je het rantsoen opnieuw samenstelt.

Water, winter en voertijden

Volgens KER drinken oudere paarden mogelijk minder bij koud weer, wat kan leiden tot verstoppingskoliek. Maaltijden met warm water of toegevoegd zout kunnen het drinken stimuleren. Oudere paarden staan volgens KER ook vaak laag in de rangorde en kunnen worden weggejaagd van hooi of graan dat aan de groep wordt gevoerd. Let dus op hoe goed je paard bij zijn voer kan. Ons advies: bel snel de dierenarts bij een slokdarmverstopping, koliek, een paard dat stopt met eten of plotseling gewichtsverlies.