Soorten hoofdpijn: een helder overzicht van de belangrijkste vormen

Primaire en secundaire hoofdpijn

De International Classification of Headache Disorders, derde editie (ICHD-3), is het naslagwerk dat artsen gebruiken. Het beschrijft primaire hoofdpijn als een op zichzelf staande aandoening met eigen oorzaken, zoals migraine, spanningshoofdpijn en clusterhoofdpijn. Secundaire hoofdpijn ontstaat als symptoom van een andere aandoening, zoals een infectie, letsel of medicatieovergebruik.

Dat onderscheid is belangrijk. Bij primaire hoofdpijn wordt de hoofdpijn zelf behandeld. Bij secundaire hoofdpijn wordt de oorzaak gezocht en behandeld. Volgens de NHS gaat de meeste hoofdpijn vanzelf over en wijst die niet op iets ernstigers, maar de NHS noemt ook signalen waarbij medische hulp nodig is. Wil je hoofdpijn indelen op basis van de plek waar het pijn doet, bekijk dan onze gids over pijnlocaties.

De belangrijkste soorten in één oogopslag

De onderstaande bereiken volgen de beschrijvingen van ICHD-3 en de NHS. In de praktijk overlappen soorten hoofdpijn, dus gebruik dit als wegwijzer, niet als diagnose.

• Spanningshoofdpijn: meestal aan beide kanten, met een drukkende of knellende pijn die licht tot matig is. Ze duurt 30 minuten tot 7 dagen, wordt niet erger bij gewone activiteiten zoals traplopen en gaat niet gepaard met misselijkheid of braken.
• Migraine: vaak een kloppende pijn aan één kant, matig of ernstig, die erger wordt bij beweging. Ze gaat gepaard met misselijkheid of gevoeligheid voor licht en geluid en duurt zonder behandeling 4 tot 72 uur. Sommige mensen krijgen eerst een aura, zoals zigzaglijnen of lichtflitsen. Die hoort niet langer dan een uur te duren.
• Clusterhoofdpijn: een scherpe, brandende of stekende pijn rond één oog, met aan dezelfde kant een rood, tranend oog, een verstopte neus of loopneus, of een hangend ooglid. Elke aanval duurt 15 minuten tot 3 uur, kan meerdere keren per dag optreden en komt in reeksen die weken of maanden duren. Je kunt je rusteloos voelen en willen bewegen.
• Bijholtehoofdpijn: pijn, zwelling en gevoeligheid rond de wangen, ogen of het voorhoofd, met een verstopte neus of loopneus, geel of groen slijm of koorts. Volgens de NHS wordt een bijholteontsteking meestal veroorzaakt door een infectie en verdwijnt ze doorgaans binnen 4 weken.
• Medicatieovergebruikshoofdpijn: hoofdpijn op 15 of meer dagen per maand bij iemand die al een hoofdpijnaandoening heeft, na regelmatig overgebruik van hoofdpijnmedicatie gedurende meer dan 3 maanden. Ze wordt meestal, maar niet altijd, minder zodra het overgebruik stopt.

Signalen waarbij je direct hulp nodig hebt

Volgens de NHS moet je 999 bellen of naar de spoedeisende hulp gaan als hoofdpijn gepaard gaat met een van deze signalen: een epileptische aanval, gevoelloosheid of krachtsverlies in het lichaam of gezicht, een plotseling begin met extreem hevige pijn, hoofdletsel in de afgelopen 3 maanden, moeite met praten, evenwicht bewaren, lopen of onthouden, sufheid of verwardheid, verlies van gezichtsvermogen, huiduitslag die niet verbleekt als je er een glas overheen rolt, of zeer hoge koorts, een stijve nek of last van fel licht.

Vraag om een spoedafspraak als hoofdpijn gepaard gaat met zicht- of oogproblemen, wordt uitgelokt of verergerd door hoesten, niezen, bukken of inspanning, gepaard gaat met braken, of met kaakpijn bij het eten of een gevoelige hoofdhuid. Het advies van de NHS is geschreven voor het Verenigd Koninkrijk; bel in de Verenigde Staten 911 bij de eerste lijst en je arts of een spoedkliniek bij de tweede.

Ook een ooglid dat voor het eerst hangt of een kleinere pupil aan één kant vraagt om spoedeisende hulp, volgens de NHS-pagina over clusterhoofdpijn.

Wanneer je met terugkerende hoofdpijn naar de dokter gaat

Ga naar een arts als hoofdpijn die je zelf hebt behandeld niet minder wordt of juist erger wordt, of als je regelmatig hoofdpijn hebt. Bij migraine noemt de NHS ook aanvallen die ernstig zijn of langer duren dan normaal, vaker dan één keer per week optreden of moeilijk onder controle te krijgen zijn.

Neem pijnstillers volgens de aanwijzingen op de verpakking en houd bij op hoeveel dagen je ze neemt. De NHS noemt het gebruik van te veel pijnstillers als een veelvoorkomende oorzaak van hoofdpijn. ICHD-3 beschrijft hoe regelmatig overgebruik op zichzelf tot dagelijkse hoofdpijn kan leiden.

Hoe een dagboek helpt soorten te onderscheiden

Soorten hoofdpijn worden onderscheiden aan hun patroon: waar, hoelang, hoe vaak, welke klachten erbij komen en wat je hebt genomen. Dat zijn details die mensen vaak vergeten zijn tegen de tijd dat ze bij de arts zitten.

De NHS raadt een hoofdpijndagboek aan om te helpen achterhalen wat je hoofdpijn uitlokt. Noteer het begintijdstip, de intensiteit van 1 tot 10, de kant, eventuele aura of misselijkheid, wat je hebt genomen en wanneer, en wat je daarvoor deed, hoe je sliep en wat je at. Een paar weken aan notities laten zien of je één patroon hebt of meerdere.